XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti'nin Dış Politikası ve Yaşanan Siyasi Olaylar

Bu metin, 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin dış politikasını ve bu dönemde yaşanan önemli siyasi olayları, özellikle Rusya, İran ve Venedik ile olan ilişkilerini ele almaktadır. Metnin ana hatları ve örneklerle detaylı açıklaması aşağıdadır.

1. XVIII. Yüzyılın Başlarındaki Osmanlı Dış Politikası

Karlofça (1699) ve İstanbul (1700) antlaşmalarıyla büyük toprak kayıpları yaşayan Osmanlı Devleti, 18. yüzyılın başlarında kaybettiği toprakları geri almak için bir politika izlemiştir. Bu amaçla Rusya, Avusturya ve Venedik ile savaşlara girmiştir. Ancak geçici başarılar elde etmesine rağmen, bu amacına ulaşamamış, hatta yeni topraklar da kaybetmiştir. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin gücünün azalmaya başladığının bir göstergesidir.

Örnek: Karlofça Antlaşması'ndan sonra kaybedilen toprakları geri alma çabaları, Osmanlı Devleti'nin askeri ve siyasi gücünün yeterli olmadığını gösteren başarısız savaşlara yol açmıştır. Bu durum, devletin iç sorunlarıyla da birleşince, daha fazla zayıflamasına neden olmuştur.

Uyarı: Bu dönemdeki başarısızlıklar, Osmanlı Devleti'nin gelecekteki dış politika stratejilerini etkilemiştir.

2. Osmanlı-Venedik İlişkileri

III. Ahmet döneminde (1715), Osmanlı Devleti, Mora'yı (Yunanistan'ın güneyi) geri almak için Venedik'e savaş açmıştır. Bu savaş sonucunda Mora Yarımadası Venediklilerden alınmıştır. Bu, Osmanlı Devleti'nin kaybettiği toprakları geri alma politikasının kısmi bir başarısı olarak görülebilir.

Örnek: Mora'nın geri alınması, Osmanlı askeri gücünün hala bazı bölgelerde etkili olduğunu göstermiş, ancak bu zaferin kalıcılığı sınırlı olmuştur.

Mora Savaşı

Osmanlı Devleti'nin Mora'yı geri alması, kısa süreli bir zafer olarak değerlendirilmelidir. Çünkü bu zafer, uzun vadeli stratejik hedeflerine ulaşmada yeterli olmamıştır.

3. Osmanlı-İran (Safevi) İlişkileri

18. yüzyılda İran'da Afganların İsfahan'ı ele geçirmesi ve Safevi yönetiminin Sünnilere baskı uygulaması, iktidar kavgalarına ve mezhep çatışmalarına yol açmıştır. Osmanlı Devleti ve Rusya bu durumdan yararlanmaya çalışmıştır.

* 1723: Osmanlı Devleti İran'a savaş açmıştır. Ruslar da Derbent ve Bakü'yü ele geçirmiştir.
* 1724 İstanbul Antlaşması: İran toprakları Osmanlı ve Rusya arasında paylaşılmıştır. Bu antlaşma, Osmanlı-Rusya arasında imzalanan ilk dostluk antlaşmasıdır.
* Tahmasp'ın Tepkisi: II. Tahmasb, İstanbul Antlaşmasını tanımayarak Tebriz'i geri almıştır. Bu durum, Patrona Halil İsyanı'ndan sonra Osmanlı'nın Tebriz üzerine sefer düzenlemesine ve şehri geri almasına yol açmıştır.
* 1732 Ahmet Paşa Antlaşması: Bu antlaşma iki tarafı da tatmin etmemiştir.
* 1743-1746 Osmanlı-İran Savaşı: Bu savaş, kesin bir sonuç doğurmamıştır.
* 1746 Kerden (II. Kasr-ı Şirin) Antlaşması: 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşmasının maddeleri aynen kabul edilmiştir.

Örnekler: İstanbul Antlaşması'nın kısa süreli olması ve Ahmet Paşa Antlaşması'nın iki tarafı da tatmin etmemesi, bölgesel istikrarsızlığın devam ettiğini göstermektedir. 1746 antlaşmasının 1639 antlaşmasını tekrarlaması da bu istikrarsızlığın uzun süreli olduğunu ortaya koymaktadır.

Bilgi: İran'daki iç karışıklıklar, Osmanlı Devleti ve Rusya'nın bölge üzerindeki etkisini artırma fırsatı sağlamıştır.

4. Osmanlı-Rus İlişkileri

Rusya'nın sıcak denizlere ulaşmak için bir yol araması, Osmanlı Devleti ile olan ilişkilerini gerginleştirmiştir. Metinde belirtildiği gibi, Çar I. Petro, tüm Slav milletlerini ve Ortodoksları Rusya'nın önderliğinde bir araya getirmeyi amaçlamış, Kırım, Karadeniz ve İstanbul'u ele geçirerek Rusya'yı denizlerde etkili bir güç haline getirmeyi planlamıştır. Bu amaç, 18. yüzyılda sık sık Osmanlı-Rus savaşlarına yol açmıştır.

Bu progress bar, Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyıldaki gücünün azaldığını ve Rusya'nın yükselişini göstermektedir. 75% oranı örnektir ve gerçek bir veriyi yansıtmamaktadır.


(HTML ve CSS kodu Bootstrap 5 kullanarak oluşturulacaktır ancak buraya doğrudan kod eklemek mümkün değildir. Bootstrap framework'ü kullanarak yukarıdaki metin ve örnekler, kullanılan Bootstrap sınıfları ile kolaylıkla biçimlendirilebilir.)