Fatih Sultan Mehmet ve II. Bayezid Dönemleri
Fatih Sultan Mehmet Dönemi (1451-1481)
Fatih Döneminde Fetihler
Fatih Sultan Mehmet dönemi, Osmanlı Devleti'nin sınırlarını önemli ölçüde genişlettiği bir dönemdir. Bu dönemde yapılan önemli fetihler şunlardır:
Sinop'un Fethi: Candaroğulları Beyliği'nden Sinop'un alınması, Karadeniz'deki Osmanlı hakimiyetini güçlendirmiştir.
Karamanoğulları Seferi: 1466 yılında Karamanoğulları Beyliği'nin topraklarının bir kısmı ele geçirilmiştir. Bu fetih, Anadolu'daki siyasi gücü daha da pekiştirmiştir.
Trabzon'un Fethi: 1461 yılında Trabzon Rum İmparatorluğu'nun fethi ile Doğu Karadeniz'deki son bağımsız Bizans kalıntısı ortadan kaldırılmıştır. Bu olay, Osmanlı Devleti'nin sınırlarını Doğu Karadeniz'e kadar genişletmesini sağlamıştır.
Otlukbeli Savaşı: 1473 yılında Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ın Otlukbeli Savaşı'nda yenilgiye uğratılması, Fırat Nehri'nin batısındaki Anadolu toprakları üzerinde tam bir Osmanlı kontrolünün sağlanmasını mümkün kılmıştır. Bu zafer, Anadolu'nun tamamını fiili olarak Osmanlı hakimiyetine sokmuştur.
Fatih Döneminde Devlet Teşkilatındaki Gelişmeler ️
Fatih Sultan Mehmet döneminde devlet teşkilatında da önemli gelişmeler yaşanmıştır:
Darphane (Simkeshane): İlk altın paranın basılmasıyla birlikte, Osmanlı ekonomisi güçlendirilmiş ve uluslararası ticarette daha etkin bir rol oynamıştır.
Topkapı Sarayı: Yeni sarayın inşa edilmesi, Osmanlı yönetiminin merkeziyetleşmesini sağlamıştır.
Sahn-ı Seman Medreseleri ve Tetimme Medreseleri: Eğitim alanında önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Sahn-ı Seman Medreseleri büyük medreseler iken, Tetimme Medreseleri hazırlık okulları olarak hizmet vermiştir.
Kanunname-i Ali Osman: Yeni bir kanunname hazırlanması, hukuk sisteminin daha sistematik hale getirilmesini amaçlamıştır.
Divan'a Nişancı ve Sadrazam: Divan teşkilatında yapılan düzenlemeler yönetimin daha etkili bir şekilde işletilmesini sağlamıştır.
Müsadere Sistemi: İlk defa uygulanan müsadere sistemi, devletin gelirlerini artırmayı hedeflemiştir.
Cülus Bahşisi: Cülus bahşisinin yasallaştırılması, padişahın tahta çıkışını resmileştiren bir gelenek haline getirilmiştir.
II. Bayezid Dönemi (1481-1512)
Cem Sultan Olayı ⚔️
Fatih Sultan Mehmet'in ölümünden sonra, II. Bayezid ve kardeşi Cem Sultan arasında taht kavgası çıkmıştır. Cem Sultan, çeşitli devletlere sığınarak II. Bayezid'e karşı mücadelesini sürdürmüştür.
- Cem Sultan önce Mısır Memlük Devleti'ne sığınmıştır.
- Daha sonra Anadolu'ya dönüp tekrar mücadele etmiş ancak başarısız olmuştur.
- Rodos'taki Saint Jean Şövalyelerine sığınmıştır.
- Rodos'u kuşatma ihtimaline karşı Fransa'ya, oradan da 1489'da Roma'ya götürülmüştür.
- 1495'te Napoli'de ölmüştür.
Cem Sultan Olayının Osmanlı Devleti'ne Etkileri
Cem Sultan olayı, Osmanlı Devleti'ni olumsuz etkilemiştir:
Uluslararası Bir Sorun: Cem Sultan'ın Avrupa'ya kaçması, Osmanlı Devleti'nin Batı Avrupa devletleriyle ilişkilerini olumsuz etkilemiştir.
Batıdaki Fetihlerin Durması: Devletin iç karışıklıkları sebebiyle Batı'daki fetihler bir süreliğine durmuştur.
Osmanlı-Memlük İlişkilerinin Bozulması: Memlük Devleti'nin Cem Sultan'ı desteklemesi, iki devlet arasındaki ilişkileri daha da kötüleştirmiştir.
Yükselme Döneminde Duraklama: Cem Sultan olayı, Osmanlı Devleti'nin yükselme döneminde bir duraklama yaşanmasına neden olmuştur.
Balkanlardaki Gelişmeler
II. Bayezid döneminde Balkanlarda da fetihler devam etmiştir:
Kili ve Akkerman Kaleleri: 1484 yılında Kili ve Akkerman kalelerinin alınması, Karadeniz kıyılarındaki Osmanlı hakimiyetini güçlendirmiştir.
Boğdan'ın Fethi: Boğdan'ın fethi, Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki gücünü artırmıştır.
Osmanlı-Kırım Kara Bağlantısı: Osmanlı Devleti ile Kırım arasında kara bağlantısının kurulması, Osmanlı Devleti'ni Lehistan ile sınır komşusu yapmıştır.
II. Bayezid Döneminde Osmanlı-Memlük İlişkileri
Osmanlı-Memlük ilişkilerinin bozulmasının sebepleri şunlardır:
- Fatih dönemindeki Hicaz Su Yolları Sorunu
- Memlük Devleti'nin Cem Sultan'ı desteklemesi
- Memlük Devleti'nin Dulkadiroğulları ve Ramazanoğulları'nı kışkırtması