Önleyici Rehberlik ve Daha Fazlası

Önleyici rehberlik, bireylerin karşılaşabileceği sorunları önceden tespit ederek, bu sorunların oluşmasını engellemeyi veya etkilerini azaltmayı amaçlayan bir yaklaşımdır. Bu, bireylerin güçlü yönlerini destekleyerek, risk faktörlerini azaltarak ve koruyucu faktörleri güçlendirerek yapılır. Örneğin, bir okulda öğrencilerin akademik başarısızlığı önlemek için düzenli olarak akademik performanslarını takip etmek, ek destek sağlamak ve erken müdahalede bulunmak önleyici rehberliktir.


Örnek olaylardan bazıları: Okulda zorbalık, madde kullanımı, arkadaşlık sorunları, sınav kaygısı, akademik başarısızlık, aile içi çatışmalar, sosyal uyumsuzluk, depresyon belirtileri, internet bağımlılığı, aşırı kilo problemi. Bu sorunların oluşmasını engellemek için ise örneğin, okulda düzenli iletişim kanalları kurmak, arkadaşlık gruplarını desteklemek, sağlıklı beslenme eğitimleri vermek, stres yönetimi tekniklerini öğretmek gibi önlemler alınabilir. Taktik: Risk faktörlerini erken tespit etmek için düzenli değerlendirmeler yapın.

Bloom Taksonomisinde "bilme, anlama, tepki de bulunma, örgütleme" Duyusal Alan'ın basamaklarıdır. Duyusal alan, öğrencinin tutum, değer, ilgi ve duygularını kapsar. Bilme en alt basamağı, örgütleme ise en üst basamağı oluşturur. Öğrencinin bir konuya karşı olumlu tutum geliştirmesi, konuya ilgisi olması ve bu konuda değer yargıları oluşturması duyusal öğrenmeyi gösterir.


Örneğin, öğrencinin çevre koruma konusunda bilgi sahibi olması (bilme), çevre sorunlarını anlamasının yanında çevre kirliliğinin sonuçlarını kavraması (anlama), çevre koruma projelerine katılması (tepki), farklı çevre koruma yöntemlerini sentezleyip kendi projesini oluşturması (örgütlenme) duyusal alan basamaklarını gösterir. Taktik: Öğrenciye ilgi duyduğu konularda etkinlikler sunun.

Kohlberg'in ahlak gelişim kuramına göre, "saf çıkarcı evre", özellikle ön-konvansiyonel düzeyde yer alan ikinci evredir. Bu evrede bireyler, kendi çıkarlarını göz önünde bulundurarak hareket ederler. Doğru olan, kendi ihtiyaçlarını ve isteklerini karşılayan eylemdir. "Yaparsan yaparım" anlayışı hakimdir. Başkalarının ihtiyaçları ve hakları genellikle göz ardı edilir.


Örneğin, bir çocuk arkadaşının oyuncak arabasını almak isterse, "Senin arabana dokunursam, sen de benimkini alırsın" mantığıyla hareket edebilir. Bu durumda, ahlaki değerlendirme tamamen bireysel çıkarlara dayanmaktadır. Adalet ve eşitlik gibi kavramlar henüz tam anlamıyla gelişmemiştir. Taktik: Çocuğa farklı bakış açılarını görmeyi öğretin.

Ebeveynler, çocuklarının duygusal ve sosyal gelişimini desteklemek için birçok şey yapabilirler. Öncelikle, çocuklarına değerli olduklarını hissettirmeleri, onları koşulsuz sevmeleri ve kabul etmeleri çok önemlidir. Güvenli ve sevgi dolu bir aile ortamı oluşturmak, çocuğun kendine güvenini ve öz saygısını geliştirmesinde büyük rol oynar. Ayrıca, çocuklarla kaliteli zaman geçirmek, onlarla oyun oynamak, hikaye okumak, gezilere çıkmak, ailece yemek yemek ve birlikte etkinliklerde bulunmak sosyal ve duygusal gelişimlerini destekler.


Örneğin, ailece hafta sonu pikniğe gitmek, çocukla birlikte yemek pişirmek veya geleneksel oyunlar oynamak, çocuğun sosyal becerilerini geliştirmesine ve aile bağlarını güçlendirmesine katkı sağlar. Çocukların duygularını ifade etmelerini teşvik etmek ve onlara duygularını yönetme becerileri kazandırmak da önemlidir. Çocukla empati kurmak, duygularını anlamaya çalışmak ve onlara duygularıyla başa çıkma stratejileri öğretmek çok önemlidir. Taktik: Çocuğunuzla açık ve dürüst iletişim kurun.

Bloom Taksonomisinde "özet yapma" Kavrama basamağında yer alır. Kavrama basamağı, bilginin sadece hatırlanmasından daha ileri bir düzeydedir. Bu basamakta öğrenci, bilgiyi anlayarak özetleyebilir, farklı kaynaklardan elde ettiği bilgileri bir araya getirebilir ve özünü çıkarabilir.


Örneğin, bir öğrenci, okuduğu bir hikayeyi kendi cümleleriyle özetleyebilir, ana karakterleri ve olay örgüsünü açıklayabilir. Bu, öğrencinin bilgiyi sadece ezberlemediğini, anladığını ve özetleyerek gösterebildiğini gösterir. Yani, öğrenci bilgiyi sadece tekrar etmiyor, anlamlandırıyor ve kullanıyor. Taktik: Özetleme alıştırmaları yaptırın.

Piaget'nin ahlaki gelişim kuramına göre, bu durum "ahlaki gerçekçilik" veya "heteronom ahlak" evresiyle açıklanır. Bu evredeki çocuklar, kuralları mutlak ve değişmez olarak görürler. Kuralları kimin koyduğu, niçin var olduğu gibi sorulara takılmazlar. Kuralların ihlali sonucunda meydana gelen ceza ve sonuçlar, kuralların kutsallığını ve mutlaklığını pekiştirir. Bu sebeple, çocuk, kendinden küçük kardeşinin yaptığı hatanın daha büyük bir suç olduğunu düşünebilir ve onu daha sert bir şekilde cezalandırılmasını isteyebilir.


Çocuk, gücü ve otoritesi kendinden büyük olan ablasının aynı hatayı yapmasına rağmen onun için aynı cezayı düşünmeyebilir veya onu suçlamaktan kaçınabilir. Bu durum, çocuğun büyüklerin ve güçlü olanların kuralları daha iyi bildiğini ve dolayısıyla onların daha az cezalandırılmayı hak ettiğini düşündüğünü gösterir. Çocuk hala kendi bakış açısından olayları değerlendiriyor ve kuralların esnekliğini henüz kavramıyor. Taktik: Çocuğa farklı bakış açıları sunun ve adaleti tartışın.

Bağımlı değişken, bir araştırmada bağımsız değişkende yapılan değişikliklerden etkilenen değişkendir. Başka bir deyişle, bağımlı değişken, bağımsız değişkenin etkisini ölçmek için kullanılan değişkendir. Bağımlı değişken, araştırmacı tarafından kontrol edilemez, bağımsız değişkenin etkisiyle değişir.


Örneğin, bir araştırmada bitkilerin büyümesi üzerinde gübrenin etkisini incelemek istediğimizi varsayalım. Bu durumda, gübre miktarı bağımsız değişkendir, bitkilerin büyüme miktarı ise bağımlı değişkendir. Gübre miktarını değiştirdiğimizde, bitkilerin büyüme miktarı da değişecektir. Araştırmacı, gübre miktarını kontrol eder, ancak bitkilerin büyüme miktarını doğrudan kontrol edemez. Taktik: Araştırma sorusunu net olarak tanımlayın.

Piaget'in bilişsel gelişim kuramına göre, çocukların bilişsel gelişimleri dört aşamadan geçer:

1. Duyu-motor dönem (0-2 yaş): Çocuklar dünyayı duyuları ve motor becerileriyle keşfederler. Nesne kalıcılığı kavramını kazanırlar.
2. İşlem öncesi dönem (2-7 yaş): Sembolik düşünme gelişir, egosantrizm ve animizm hakimdir.
3. Somut işlemler dönemi (7-11 yaş): Mantıksal düşünme ve muhakeme gelişir, tersine çevrilebilirlik kavramını kazanırlar.
4. Soyut işlemler dönemi (11 yaş ve üzeri): Soyut düşünme, hipotez kurma ve bilimsel düşünme gelişir.


Herhangi birini seçebilirsiniz: Duyu-motor, işlem öncesi, somut işlemler veya soyut işlemler. Her evre, kendine özgü bilişsel yeteneklerin gelişimiyle karakterizedir. Taktik: Her bir evrenin özelliklerini öğrenin.

Anne babanın çocuğun sosyal ve duygusal gelişiminde çok önemli bir etkisi vardır. Aile, çocuğun ilk sosyal çevresini oluşturur ve çocuğun sosyal becerilerinin gelişmesinde rol model olur. Anne babanın iletişim tarzı, çocuğun kendine olan güveni ve öz saygısını etkiler. Demokratik bir aile ortamında büyüyen çocuklar, kendilerini daha rahat ifade edebilir, fikirlerini paylaşabilir ve sorumluluk alabilme becerilerini geliştirebilirler.


Aile içi iletişimin kuvvetli olması, çocuğun duygusal ihtiyaçlarını karşılaması ve duygularını ifade etmesine olanak sağlaması çok önemlidir. Anne babanın çocuğun fikirlerine değer vermesi, onun düşüncelerini dinlemesi ve onlara saygı göstermesi, çocuğun sosyal becerilerinin gelişmesini ve öz güvenini artırmasını sağlar. Ailecek geçirilen kaliteli zamanlar, aile bağlarını güçlendirir ve çocuğun duygusal gelişimini destekler. Taktik: Çocuğunuzu dinleyin ve anlamaya çalışın.

Bloom'un duyuşsal basamağı "Alma" ile başlar. "Alma" basamağı, öğrencinin yeni bir bilgi veya duyguya karşı farkındalık göstermesi ve dikkat etmesi anlamına gelir. Bu, duyuşsal öğrenmenin ilk adımıdır ve öğrencinin yeni bir şeye açık olması, ilgi göstermesi ve dikkatini vermesiyle ilgilidir. Öğrencinin yeni bir bilgiye veya duyguya karşı duyarlı olması, bunun farkında olması ve dikkatini vermesi "Alma" basamağını temsil eder.


Örneğin, bir öğrenci çevre kirliliğiyle ilgili bir belgesel izlediğinde, izlediği belgeselin içeriğini fark edip dikkatini vermesi "Alma" basamağını gösterir. Bu, duyuşsal öğrenmenin ilk basamağıdır ve daha sonraki basamaklar için temel oluşturur. Taktik: Öğrencinin dikkatini çeken materyaller kullanın.